
Dziecko nagle przestaje reagować, a oddech wygląda na urywany lub ledwo zauważalny. W takiej sytuacji rozpocznij RKO, jeśli dziecko nie oddycha prawidłowo, choć dokładny schemat zależy od tego, czy masz przeszkolenie pediatryczne i czy ktoś może równocześnie wezwać pomoc.
Przy braku prawidłowego oddechu działaj od razu
- Brak reakcji i nieprawidłowy oddech oznaczają, że trzeba wezwać pomoc i rozpocząć resuscytację.
- Zacznij od 5 oddechów ratowniczych, a potem wykonuj uciski i oddechy.
- 15:2 stosują osoby przeszkolone w pediatrycznym BLS; bez takiego szkolenia wykonuj 30:2.
- Nie odchodź po AED, jeśli jesteś jedyną osobą na miejscu. Wezwij pomoc i prowadź RKO.
- Gdy nie możesz lub nie chcesz wykonywać oddechów, same uciski są lepsze niż bezczynność.
Najpierw sprawdź reakcję i oddech, nie szukaj tętna
Przy dziecku, które nie reaguje, liczą się sekundy, ale sprawdzenie oddechu nie powinno przeciągać się ponad 10 sekund. Zawołaj dziecko, delikatnie dotknij jego ramienia lub stopy, a następnie udrożnij drogi oddechowe i obserwuj ruch klatki piersiowej. Jeśli oddech jest nieobecny, rzadki, nieregularny albo masz wątpliwości, traktuj go jako nieprawidłowy.
Nie trać czasu na szukanie tętna. Dla osoby bez specjalistycznego przygotowania może być trudno je wiarygodnie ocenić, a brak prawidłowego oddechu u nieprzytomnego dziecka wystarczy, by działać. Zadzwoń pod 112 lub 999, najlepiej w trybie głośnomówiącym, i wykonuj polecenia dyspozytora. Takie postępowanie opisują Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji 2025 dotyczące pediatrycznych czynności resuscytacyjnych.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co zrobić |
|---|---|---|
| Dziecko jest nieprzytomne, ale oddycha regularnie i wyraźnie | Oddech jest zachowany, jednak stan może się zmienić | Wezwij pomoc, utrzymuj drożność dróg oddechowych i stale obserwuj oddech. Przy podejrzeniu urazu nie obracaj dziecka bez potrzeby. |
| Dziecko nie reaguje, a oddech jest nieobecny, pojedynczy lub nieregularny | Możliwe zatrzymanie krążenia | Zadzwoń pod 112 lub 999 i rozpocznij RKO zgodnie z instrukcjami dyspozytora. |
| Nie masz pewności, czy oddech jest prawidłowy | Zwlekanie może opóźnić resuscytację | Postępuj tak, jak przy nieprawidłowym oddechu, i poproś dyspozytora o prowadzenie krok po kroku. |
| Dziecko zaczyna się poruszać lub oddychać prawidłowo | Mogą pojawić się oznaki powrotu funkcji życiowych | Przerwij uciski, kontroluj oddech i wykonuj polecenia dyspozytora. Jeśli oddech znów stanie się nieprawidłowy, wróć do RKO. |
Pięć oddechów na początku odpowiada na częstą przyczynę zatrzymania krążenia
U dzieci zatrzymanie krążenia często wiąże się z problemem oddechowym. Dlatego schemat pediatryczny zaczyna się od 5 oddechów ratowniczych, a dopiero potem przechodzi do ucisków. Uważam, że właśnie ten pierwszy krok najłatwiej przeoczyć, gdy ktoś automatycznie stosuje schemat zapamiętany z RKO dorosłych.
U niemowlęcia obejmij ustami jednocześnie usta i nos; u starszego dziecka wykonaj wdech do ust, zaciskając nos. Każdy wdech powinien trwać około sekundy i unosić klatkę piersiową. Jeśli klatka się nie porusza, popraw ułożenie głowy i brody, a z ust usuń tylko widoczne ciało obce, które można łatwo wyjąć. Nie wkładaj palców na ślepo do gardła.
Wybierz 15:2 albo 30:2 według swojego przeszkolenia
Wskazówki „15 uciśnięć i 2 oddechy” oraz „30 uciśnięć i 2 oddechy” mogą wyglądać na sprzeczne, ale dotyczą różnych poziomów przygotowania. Według wytycznych ERC 2025 po pięciu oddechach osoba przeszkolona w pediatrycznym BLS prowadzi RKO w rytmie 15:2; osoba bez takiego szkolenia lub znająca wyłącznie BLS dla dorosłych stosuje 30:2.
Uciskaj dolną połowę mostka w tempie 100-120 razy na minutę, na głębokość co najmniej jednej trzeciej wymiaru klatki piersiowej, po każdym ucisku pozwalając jej wrócić do położenia wyjściowego. U niemowlęcia ERC opisuje technikę obejmowania klatki dłońmi i uciskania mostka dwoma kciukami; u dziecka powyżej roku użyj jednej lub dwóch dłoni, zależnie od jego rozmiaru. Jeśli nie możesz wykonać oddechów, rozpocznij same uciski i słuchaj dyspozytora.
Gdy jesteś sam, nie zostawiaj dziecka, by szukać AED
Jeżeli obok jest druga osoba, podzielcie zadania: jedna rozpoczyna RKO, druga dzwoni po pomoc i przynosi AED. Jeśli jesteś sam, najpierw wezwij zespół ratownictwa, najlepiej przez telefon na głośniku, i prowadź resuscytację. Nie przerywaj jej, żeby oddalić się po defibrylator.
Gdy AED jest już dostępne, włącz urządzenie i wykonuj polecenia głosowe. Jeśli ma tryb pediatryczny, wybierz go dla małego dziecka; jeśli nie, nie rezygnuj z użycia AED, tylko postępuj zgodnie z komunikatami urządzenia i dyspozytora. RKO kontynuuj do pojawienia się wyraźnych oznak życia, przejęcia działań przez ratowników albo polecenia AED, by zrobić przerwę.
Po powrocie oddechu nadal obserwuj dziecko
Gdy dziecko odzyskuje przytomność lub zaczyna oddychać prawidłowo, nie zakładaj, że zagrożenie minęło. Kontroluj oddech i reaguj na każdą zmianę; jeśli dziecko jest nieprzytomne, ale oddycha skutecznie, utrzymuj drożność dróg oddechowych. Przy urazie unikaj niepotrzebnego poruszania, a w razie wymiotów postępuj według wskazówek dyspozytora.
Jeśli klatka nie unosi się podczas oddechów, popraw ułożenie głowy i spróbuj ponownie, zamiast wykonywać długie przerwy w uciskach. Jeśli masz wątpliwość co do rytmu albo kolejnego kroku, zostań na linii z numerem alarmowym. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia ani porady medycznej; w nagłej sytuacji dzwoń pod 112 lub 999 i stosuj się do poleceń dyspozytora.
